Sena Burcu Ege

İnternet ortamındaki sanal kimliğimizin ve sanal toplulukların giderek daha fazla ağırlık kazandığı ve hatta geleneksel kimliğimizin ve geleneksel toplulukların önüne geçmeye başladığı bir dönemde yaşıyoruz. İnternetin de katkısıyla küreselleşme süreci tüm hızıyla devam ediyor ve insanlar artık neredeyse gerçek dünyadan çok sanal ortamdalar. Bu dünyanın içinde elektronik para birimleri, yaşanan teknolojik gelişmeler ve internetin yaygınlaşması ile popülerliğini arttırmış ve son dönemlerde özellikle ön plana çıkmıştır. Günümüzde elektronik cihazların sahipliğinde yaşanan büyük bir artış vardır. Bu artış ve internetin yaygın kullanımı, dünya çapında kullanılabilecek elektronik bir para olgusunun doğması için kendi ortamını yaratmıştır diyebiliriz. Elektronik para birimleri son yıllarda alışveriş alışkanlıklarımızı değiştirecek uluslararası bir etkiye kavuşmuş önemli bir noktadadır. Sanal paranın en popüler türü için Bitcoin’i gösterebiliriz. Peki nedir bu Bitcoin? Bitcoin, tek cümleyle belirtirsek; “belirli bir merkezi olmayan, bağımsız bir para birimidir.” Daha geniş tanımıyla Bitcoin; mübadele edilebilen, ortak bir değer ölçüsü olarak kullanılabilen, yatırım aracı olarak kullanılabilen, merkezi bir birime bağlı olmayan ve tamamen açık kaynak kodlu bir sanal para birimidir. Bitcoinler internette işlem görmektedir. Dünyadaki milyonlarca kişi tarafından, bilgisayarlarda matematiksel problemleri çözen bir yazılım tarafından elektronik ortamda basılmaktadır. Ayrıca şifreli para birimi kategorisinde geliştirilen ilk örnektir. Bitcoin’in kullanım alanı Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde çok yaygın olmamakla birlikte, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Japonya, İngiltere, Almanya ve Fransa gibi gelişmiş ülkelerde oldukça geniştir. İrlanda ve Japonya gibi ülkelerde ise fiziksel Bitcoin ihtiyacını karşılamak, transfer ve alışveriş imkânlarının yaygınlaşmasına yardımcı olmak amacıyla geliştirilmiş Bitcoin ATM’lerine rastlanmaktadır.

Bitcoin’in Kim Yarattı?

İlk olarak sanal paranın tarihsel olarak gelişimine kısaca değinirsek eğer; Sanal para, ilk defa 1998’de Wei Dai tarafından tanımlanan ve “kripto para birimi” olarak adlandırılan bir kavramın ilk uygulamasıdır. Wei Dai, ticari işlemlerini kontrol etmek için merkezi bir otorite yerine şifreleme kullanan yeni bir para şekli fikrini ortaya atmıştır.

Bitcoin sisteminin mucidi olarak öngörülen “Satoshi Nakamoto”, Bitcoin’i matematiksel hesaplamalara dayanan çevrimiçi bir ödeme sistemi olarak tasarlamıştı. Sistemin tanıtımı bu kişi tarafından gönderilen bir e-mail ile yapılmıştır. Daha sonra ise kendini ifşa etmek istemeyen bu meçhul şahıs sistemi terk etmiştir. 2010 yılından bu yana sistem kendiliğinden çalışmaktadır.   Geliştirilmesindeki asıl amaç; hiçbir merkezi otoriteye bağlı olmayan, elektronik ortamda transfer edilebilen ve daha hızlı aktarılabilen bağımsız bir para birimi yaratmaktır.

Bitcoin’in Aslı Nedir?

Bitcoin’in değerini, çözülmesi oldukça zor matematiksel hesaplamalar belirlemektedir. İnsanlar, Bitcoin üretmek için matematiksel hesaplamaları çözen yazılımlar kullanıyor. Yazılımlar açık kaynaklı olarak kişilere sunuluyor, bu da demek oluyor ki herhangi biri hesaplamaları kontrol etmek için yazılıma göz atabilir.

Uzmanlara göre, Bitcoin üretiminde kullanılan ve yine Bitcoin olarak adlandırılan yazılım gerçekten son derece güvenli. Hatta iddialara göre açık kod olarak internette bulunan yazılımda, tek bir teknik açığa ve hataya bile rastlanamamış. Fakat genelde Bitcoin kullanımı sırasında ortaya çıkan sorunlar bu sistemi kötüye kullanmaya çalışan bazı insanlardan kaynaklanıyor. Bundan dolayı, Bitcoin harika bir ödeme aracı gibi görünse de bazı potansiyel problemleri de beraberinde getiriyor. Haziran 2011’de dünyanın en büyük Bitcoin borsası olan Mt. Gox’a, düzenlenen siber saldırı sonucu, bilgisayar korsanları kısa bir süreliğine de olsa piyasada bulunan Bitcoin’lerin yaklaşık yüzde 7,7 gibi önemli bir miktarını ele geçirdi. Saldırı sonrasında Bitcoin borsası neredeyse çöktü.

Bitcoin ile Neler Satın Alabilirsiniz?

Günümüzde Bitcoin kullanarak online alışveriş sitelerinden web-hosting hizmeti, kitap, oyun veya her türlü elektronik eşya satın alınabilmektedir. Yani Bitcoin’i geçerli bir para birimi olarak kabul eden her yerde (restoranlar, kafeler, özel doktorlar, kuaförler, oteller, sanal para borsaları vb.) bu para kullanılabiliyor. Bitcoin denilince genelde akla gelen ilk isim olarak internetteki Mt. Gox adlı Bitcoin borsası’nı gösterebiliriz. Tokyo merkezli olup 2010 yılında kurulan Mt.Gox, dünyanın en büyük Bitcoin borsasıdır. Burası hem Bitcoin’lerin dolar ve euro gibi geleneksel para birimlerine bozdurulmasına hem de dolar ve euro gibi para birimleri karşılığında Bitcoin satın alınmasına imkân sağlıyor. Ülkemize baktığımızda ise; Bitcoin’in tam anlamıyla yaygınlaştığını söyleyemeyiz.  Ülkemizdeki örnek uygulamalarından bir tanesi; Bitcoin ile daha önceden ilgilenmiş ve Bitcoin’in sunduğu avantajları bilen bazı küçük işletmeler çalışanlarının maaşlarını Bitcoin ile vermesidir. Ayrıca blog yazarları ve kendi websitesi olan kişiler de Bitcoin adreslerini ziyaretçileriyle paylaşıp onlardan bağış topladılar. Yurtdışında, Bitcoin alışkanlığı ülkemize göre daha çabuk olduğu için birçok alanda Bitcoin ile satın alma yapabiliyorsunuz. Overstock.com, Fiverr ve TigerDirect mağazaları bu konuda öncü markalardır diyebiliriz.

Bitcoin Kullanımı Hakkında Dünyada ve Türkiye’deki Yasal Düzenlemesi

Bitcoin için farklı hukuksal yaklaşımlar olmasına karşın pek çok hukuk düzeninde gayrimeşru olarak nitelendirilmemektedir. Bununla birlikte Bitcoin’i gayri meşru görmeyen ülkelerin çoğunda Bitcoin ile ilgili özel bir düzenleme yoktur. Az sayıdaki bazı ülkeler Bitcoin’ özel düzenleme getirmiştir. Örneğin Almanya Bitcoin’i bir e-para veya yabancı para birimi olarak değil ama bir çeşit özel para olarak kabul etmiştir. Ancak Arjantin ve Rusya gibi bazı ülkeler yabancı para birimlerini ciddi şekilde yasaklamaktadır. Amerika’da “Tekdüze Parasal Hizmetler Kanunu” ile sanal paranın ödemeler için alternatif bir mekanizma olarak görüntülendiği belirtilmektedir.

Bitcoin sistemini Türkiye açısından değerlendirdiğimizde, ülkemizde ne Bitcoin sisteminin kullanılmasını yasaklayan ne de bu sistemi tanıyan bir yasal düzenleme bulunmaktadır. Bir başka deyişle, bu konuda bir yasa boşluğunun vardır. Bitcoin sisteminin ülkemiz açısından geleceğinin ileride belirleneceğini söylemek yanlış olmayacaktır. Şöyle ki, getirilen bir düzenleme ile Bitcoin sistemi Türkiye Cumhuriyeti Devleti tarafından tanınmayarak kullanımı yasal yaptırıma tabi tutulabileceği gibi, aksine serbestlik de tanınabilir. Ama şu an için Bitcoin kullanımı serbesttir, kişiler hakkında bu fiillerinden ötürü yasal yaptırım uygulanamaz.

Sonuç olarak, geleneksel ödeme sistemlerinin aksine sanal para sistemleri henüz düzenlenmemiştir. Sanal para sistemlerinin etrafında bulunan bu hukuki boşluk, bu sanal para sistemleri suçlular, dolandırıcılar ve para aklayıcılar tarafından kullanılabildiği ölçüde kamu otoriteleri için bir zorluk oluşturacaktır.

 

Bitcoin Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Ekonomik Kurallar

  • Tedavüle çıkabilecek Bitcoin miktarı en fazla 21 milyon olarak belirlenmiştir.
  • Bitcoin değeri değişkendir.
  • Bitcoin’ler 8 ondalık basamağa kadar bölünebilir.
  • Bitcoin gelişimini sürdüren deneysel bir para birimidir.
  • Üretilen veya satın alınan Bitcoinler dijital cüzdanlarda tutabilir.

Teknik Özellikler

  • Bir Bitcoin sadece bir kez harcanır.
  • Bir Bitcoin ağ içinde olduğu sürece istenilen yere transfer edilebilir.
  • Bitcoin ile yapılan işlemlerin geri dönüşü yoktur, dolayısıyla yapılmış olan bir işlem iptal edilemez.
  • Bitcoin ile işlemler sadece saniyeler içinde gerçekleşir, fakat sistem tarafından onaylanması ancak 10 dakika ile bir saat arasında gerçekleşir.
  • İşlemlerin geçekleştirilmesi ve para ihracı madencilik sırasında topluca gerçekleştirilir.
  • Kullanıcı kendisine gelen işlemleri her an alabilir, o sırada bilgisayarının açık veya kapalı olmasının bir önemi yoktur.

SENA BURCU EGE

BAKIRKÖY İLÇE GENÇLİK KOLLARI İNSAN HAKLARI BİRİM BAŞKAN YARDIMCISI