Kübra BingülDerin Ağ, kişisel sunucular kullanarak herkesin erişimine açık olmayan özel ağlarda barınan sitelerin olduğu, bildiğiniz internetten farklı bir alandır. Bilinen tarayıcıların dışında özel tarayıcılar ile girilen internettir. Tor Browser kullanarak erişim sağlanabilir. Yasal ve yasal olmayan birçok içerik barındırır. Yasal olmayan içerikler Derin Ağ’ın yüzde 95 gibi büyük bir kısmını oluşturmaktadır. Derin Ağ’da yapılan alışverişler için özel bir para sistemi vardır. Bu sistem BitCoin ile adlandırılmaktadır.
Derin Ağ, Derin İnternet ya da Derin Web (İngilizce: Deep Web), internetin çıktığı ilk tarihten beri internet kullanıcıların, açık hizmet veren arama motorları ile ulaşamayacağı sitelerin yer aldığı; yani Google, Yahoo, Bing ve benzeri arama motorlarının indeksleyemediği ya da indekslemek istemediği verilerin yer aldığı binlerce linkten oluşan bir sistemdir.
Buzdağının görünen; “Surface Web” (Türkçe: Yüzey İnternet) olarak tanımlanan kısmı, var olan verilerin yüzde 4 ila 10’u arasını kapsadığı söyleniyor. Buzdağının görünmeyen kısmı olarak somutlaştırılan derin ağ ise yüzde 90 ila 96’lık bir kısmı kapsıyor. Kaliforniya Üniversitesi’nin yaptığı bir araştırmaya göre 2001 yılında 7.5 petabayt büyüklüğünde bir verinin Derin Ağ’da olduğu söylendi.2 Fakat, Derin Ağ’ın asıl amacı gizlilik üzerine olduğu için verilen rakamların netliği olamıyor.
Derin Ağ’a farklı arama motorları kullanarak ulaşmak mümkündür. Tor Browser diye isimlendirilen tarayıcı ile Derin Ağ’a giriş sağlamak mümkündür. Bu tarayıcı kullanıcılara yüksek seviyede koruma sağlıyor. Soğan gibi farklı katmanları olan tarayıcı geleneksel internette arama yapılırken kullanılan Google veya Yahoo’nun arama prensibinden daha farklı çalışıyor. Buna göre herhangi bir konu arandığında Google belirli yönlendirme sunucuları üzerinden hedefe ulaşılırken, aramayı yapan kişi üzerinden geçtiği her sunucuda ‘ayak izlerini’ bırakıyor. Böylece istenildiğinde sunucu kayıtları üzerinden kimin, hangi siteye ne zaman girdiğini geriye doğru takip etmek mümkün oluyor. TOR tarayıcısında ise aranan konu belirtildiğinde tarayıcı o an için tamamen rastgele seçilen üç farklı bilgisayar üzerinden arama yapmaya başlıyor. Ve tarayıcı hedefe ulaşırken sürekli rastgele bilgisayarlara sıçrayıp önceki katmanla arasındaki bağlantıyı keserek kullanıcının ayak izi bırakmasını engelliyor.
National Security Agency, yani Ulusal Güvenlik Ajansı’nın kısaltması olarak kullanılan NSA, geçtiğimiz yıl Tor Ağı ile ilgili dikkat çeken bir açıklamada bulunmuştu. Açıklamaya göre NSA için Tor Ağı’nı kullanan kimseler, potansiyel suçlu olarak değerlendirilecek. Ancak bu açıklama, Tor Ağı’nın vaat ettiği gizlilik ile çelişiyor olması, dikkatlerden kaçmıyor. Bu da demek oluyor ki her ne kadar zor da olsa NSA gibi güvenlik kurumları, Tor Ağı’nı kullanan kullanıcıların izlerini bir şekilde sürebiliyor. Bundan dolayıdır ki birçok defa medyada, çeşitli suçlamalar ile kimselerin, NSA tarafından yakalandığı haberleriyle karşılaşıyoruz.
Tor Browser kullanarak Derin Ağ’a giriş yapmak bir suç teşkil etmemektedir. Fakat bu, yüzde 95’i illegal olan bir yapıda gezindiğiniz sitelerin yasallığına göre değişmektedir. Yasal olmayan sitelerden alışveriş yapmak, belge indirmek ya da yüklemek suçtur.
Derin Ağ, birçok katmandan oluşuyor. İlk katmanlarında kütüphane arşivleri, kamu ve özel şirket bilgileri gibi genellikle herkes tarafından görülmesi istenmeyen veya indekslenmeleri zor olan, veri boyutları büyük olan içerik taşıdıkları için arama motorlarında görüntülenmek istemezler. Bunların dışında flash siteler, ajaxlı siteler (jQuery ile çalışan), şifre ile girilen siteler, ftp siteler de arama motorları tarafından okunmaları zor olduğu için Derin Ağ’a dahildir. Güvenlik açıkları oluşmaması için forumlardaki ve sitelerdeki, sistem ve yönetici klasörleri de otomatik olarak arama sonuçlarında gösterilmez.
Derin Ağ’ın katmanlarında ilerlemeye başladıkça içeriklerin yüzde 95 kadarı illegal veriler haline geliyor. Bu noktada Karanlık Ağ, Karanlık internet ya da Karanlık Net (İngilizce: Dark Web) tasviri ile karşılaşıyoruz. Karanlık Ağ, Derin Ağ içerisinde yer alan “karanlık” içeriklerin yer aldığı paydaya verilen isimdir. Bu dünyada hackerlar, bilim insanları, uyuşturucu satıcıları ve tüccarları, katiller, sapıklar, teröristler, kaçakçılar, fizikçiler, siyasi aktivistler, hükümetler, polis ve ajan gibi güvenlik birimleri ve bunun gibi daha birçok kişiye rastlamak mümkündür. Her türlü yasa dışı ticaretin ve faaliyetin kol gezdiği bu ortamda alıcı ve satıcı kılığında ajanların ve polislerin fazlalığını da söylemek yanlış olmayacaktır. Yani Karanlık Ağ, kaçanın da kovalayanın da içinde bulunduğu derin bir dünyadır.
Karanlık Ağ içerisinde en yaygın şey uyuşturucu pazarlarıdır. 2016 web tabanlı Hidden Services’e göre yüzde 8.1 ile en geniş alanı uyuşturucular kapsıyor. Uyuşturucu marketlerinden yüzey internete de sızan en bilindik sitesi SilkRoad’dır. Bu site 2012 yılında FBI tarafından kapatıldı.4 Siteye girenler uyarı ile karşılaştılar. Uyarıda Amerika ve Avrupa Hükümetleri tarafından sitenin ele geçirildiği yazıyordu.
Bitcoin (sembolü: ฿, kısaltma: BTC) herhangi bir merkez bankası, resmi kuruluş, vs. ile ilişiği olmayan elektronik bir para birimidir.5 Virgülden sonra 100-milyonuncu basamağa kadar birimlere ayrılabilir. Derin Ağ para birimidir.
Bitcoin ağı 3 Ocak 2009’da hayata geçti. Manifestonun yazarı Satoshi Nakamoto’dur fakat muhtemelen gerçek ismi değildir. Maksimum bitcoin sayısı 21 milyonla sınırlıdır.
22 Temmuz 2013 tarihi itibariyle dolaşımdaki Bitcoin’lerin toplam değeri 1.2 milyar dolar seviyesindeyken6 4 Haziran 2014 tarihi itibariyle bu değer 8.2 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır.

Kübra BİNGÜL

ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİRİMİ ÜYESİ